Hoe leer ik mijn kindje zelfstandig spelen? 6 tips!

Sommige kinderen kunnen zich urenlang vermaken met een puzzel, een pop of een stapel blokken. Andere kinderen roepen al na een paar minuten: “Mama, kijk!” of “Kom je mee spelen?” Misschien herkent u dat, en vraagt u zich af waarom uw kind niet goed zelfstandig kan spelen. Toch is zelfstandig spelen geen vanzelfsprekendheid. Het is iets wat kinderen stap voor stap leren. In dit blog leggen we uit waarom zelfstandig spelen belangrijk is, wat u kunt verwachten op jonge leeftijd en hoe u uw kind hierbij op een liefdevolle manier kunt begeleiden.

Waarom is zelfstandig spelen zo belangrijk voor kinderen?

Zelfstandig spelen geeft kinderen de ruimte om zichzelf te ontdekken. In hun eigen spel volgen ze hun fantasie, nemen ze beslissingen en leren ze omgaan met kleine tegenslagen. Ze kiezen zelf waarmee ze spelen, hoelang en op welke manier. Juist doordat er even niemand meekijkt of stuurt, ontstaat er ruimte voor creativiteit en concentratie. Een toren bouwen die omvalt, een rollenspel waarin alles anders loopt dan gepland, het zijn waardevolle momenten waarin kinderen leren door te doen.

Daarnaast helpt zelfstandig spelen kinderen om zelfvertrouwen op te bouwen. Ze ervaren dat ze iets zelf kunnen starten, afmaken of opnieuw proberen. Die succeservaringen, hoe klein ook, dragen bij aan hun gevoel van eigen kunnen.

Wanneer is een kind eraan toe om zelfstandig te spelen?

Ieder kind ontwikkelt zich op zijn of haar eigen tempo. Dat geldt ook voor zelfstandig spelen.

• Rond 6 tot 12 maanden: zelfstandig spelen begint al met hele korte momentjes, bijvoorbeeld wanneer een baby even op zijn rug ligt en met een rammelaar speelt of naar een knisperboekje kijkt. Dit soort spelletjes duren vaak maar een paar minuten en verlopen het best als de omgeving rustig en vertrouwd is.
• Rond 1,5 tot 2 jaar: kinderen in deze fase spelen vaak nog kort en hebben behoefte aan nabijheid. Zelfstandig spelen begint met 5 tot 10 minuten waarin uw kind even zelf iets onderzoekt of herhaalt wat het eerder met u heeft gedaan. Denk aan het in en uit elkaar halen van blokjes of bladeren in een boekje.
• Tussen 2 en 3 jaar: peuters kunnen al wat langer zelf spelen, maar zoeken nog vaak uw bevestiging. Ze roepen u om te kijken of vragen om mee te doen. Zelfstandig spel ontstaat meestal in een vertrouwde omgeving met bekend speelgoed. Verwacht nog geen lange momenten alleen, maar waardeer juist die korte zelfstandige spelmomenten van 15 tot 20 minuten als leerzaam.
• Rond 4 jaar: veel kleuters beginnen hun spel vaker zelf en kunnen zich iets langer concentreren. Ze spelen fantasierijk en verzinnen eigen verhaaltjes of regels. De behoefte aan sociaal spel met andere kinderen groeit, maar ook het zelfstandig spelen krijgt meer vorm en duurt zo’n 20 tot 30 minuten.
• Tussen 5 en 6 jaar: kinderen van deze leeftijd spelen vaak met meer diepgang en kunnen zich al 30 tot 45 minuten alleen vermaken. Ze maken tekeningen, bouwen werelden met lego of verdiepen zich in een fantasiespel. Ze zijn zelfstandiger, maar vinden het nog steeds prettig als een volwassene beschikbaar is om even iets te vertellen of samen naar iets te kijken.
• Tussen 6 en 7 jaar: in deze fase groeit het vermogen tot langdurige concentratie. Veel kinderen spelen gerust 45 minuten tot 1 uur zelfstandig, zeker als het gaat om iets wat echt hun interesse heeft. Ze verzinnen zelf nieuwe spelvormen, combineren speelgoed en bouwen voort op eerdere ervaringen.

Deze fases zijn niet strak afgebakend. Het ene kind speelt al vroeg met veel fantasie alleen, terwijl het andere liever samen bezig is. Wat helpt, is vertrouwen geven, aansluiten bij wat uw kind nodig heeft en stap voor stap ruimte bieden om zelf te ontdekken.

Hoe leert u uw kindje zelfstandig spelen? 6 tips!

• Begin met korte momentjes alleen spelen

  Zelfstandig spelen is iets dat kinderen stap voor stap leren. Verwacht dus niet dat uw kind vanaf het begin lange tijd alleen speelt. Begin met een paar minuten terwijl u bijvoorbeeld even koffie zet of een boekje leest in de buurt. Bouw de tijd langzaam op, zodat uw kind vertrouwen krijgt in het alleen bezig zijn.

• Kies vaste momenten op de dag

  Een kind dat moe of hongerig is, zal zich minder snel uit zichzelf gaan vermaken. Kies daarom een moment waarop uw kind uitgerust is, bijvoorbeeld na een slaapje of na een gezellig momentje samen. Wanneer kinderen zich gezien en verbonden voelen, staan ze meer open voor zelf spelen.

• Zorg voor een overzichtelijke speelplek

  Een rustige en uitnodigende omgeving helpt kinderen om tot spel te komen. Zorg dat er niet te veel speelgoed ligt en bied een paar aantrekkelijke materialen aan die uw kind zelf mag ontdekken. Denk aan een pop met kleertjes, houten blokken of een boek met flapjes.

• Kies speelgoed dat uitnodigt tot ontdekken

  Voor veel kinderen is beginnen met spelen het lastigste moment. Ze moeten eerst bedenken wat ze willen doen, en vervolgens zelf de spullen erbij zoeken of het spel op gang brengen. Die drempel kan hoog zijn, zeker als ze net wakker zijn of veel prikkels hebben gehad. Door samen te overleggen wat uw kind zou willen doen, geeft u richting zonder het over te nemen.
  Heeft uw kind nog moeite met kiezen? Noem dan twee concrete opties, zoals: “Wil je met de blokken bouwen of met de dieren spelen?” Dat helpt om overzicht te creëren. Is uw kind wat ouder of juist al wat zelfstandiger? Maak dan samen een lijst of kaartjes met favoriete spelideeën.

• Laat het spel van uw kind helemaal van hem of haar zijn

  Misschien doet uw kind iets anders met het speelgoed dan u verwacht had, dat is juist goed. Zelfstandig spelen betekent ruimte geven om te ontdekken, proberen en zelf oplossingen te bedenken. Ook als het even saai lijkt of stilvalt, leert uw kind daarvan.

• Herhaal en heb vooral veel geduld

  Zelfstandig spelen gaat met vallen en opstaan. De ene dag lukt het beter dan de andere. Dat hoort erbij. Uw vertrouwen en rust maken daarin het grootste verschil.