Sociale ontwikkeling van peuters: hoe ontstaan vriendschappen op de opvang?

Het moment dat uw kind voor het eerst over een vriendje vertelt, blijft u bij. Misschien speelt het vooral met één kindje op de opvang, of noemt het voor het slapengaan ineens een naam die vaker terugkomt. Vriendschappen lijken klein te beginnen, maar zijn groots in hun betekenis. Ze vormen de basis voor sociale ontwikkeling, leren kinderen hoe ze met anderen omgaan en geven natuurlijk een flinke dosis speelplezier. In deze blog nemen we u mee in hoe vriendschappen zich stap voor stap ontwikkelen, van peuter tot bovenbouwer, en wat u als ouder kunt doen om die groei liefdevol te begeleiden.

Wanneer beginnen kinderen met het maken van vrienden?

Bij jonge kinderen ontstaat vriendschap niet van de ene op de andere dag. In de peuterjaren, zo rond de leeftijd van twee tot drie jaar, ziet u kinderen vooral nog naast elkaar spelen. Ze doen hetzelfde spel, gebruiken hetzelfde speelgoed, maar echt samen spelen gebeurt dan nog nauwelijks. Toch is deze fase waardevol. Kinderen kijken naar elkaar, reageren op elkaars bewegingen en raken nieuwsgierig naar wat de ander doet.

Langzaam groeit dat naast elkaar spelen uit tot echt contact. Kinderen zoeken toenadering, beginnen elkaar op te merken en ontwikkelen voorkeuren. Ze volgen elkaar, lachen samen of proberen dezelfde spelvorm uit. Wat eerst een losse ontmoeting was, verandert in herkenning en verbondenheid. Dat is het begin van vriendschap, al is het nog pril.

Waarom zijn vriendschappen zo belangrijk op jonge leeftijd?

Voor jonge kinderen zijn vriendschappen een eerste kennismaking met hoe je met anderen omgaat. Op plekken waar kinderen elkaar dagelijks ontmoeten, zoals het kinderdagverblijf, de BSO of later op school, ontstaan vanzelf momenten van contact. In het contact met een ander kind leren ze omgaan met verschillen in wensen, gedrag en emoties. Soms betekent dat dat iets niet helemaal gaat zoals ze hadden bedacht. Een speelgoedauto die wordt afgepakt, een spel dat anders loopt dan verwacht of een reactie die ze niet goed begrijpen. Zulke momenten kunnen verwarrend zijn, maar ze helpen ook bij het ontwikkelen van zelfvertrouwen en veerkracht.

Als kinderen merken dat een ander hen opzoekt, zich aan hen hecht of troost biedt, ontstaat er iets waardevols. Ze bouwen aan een gevoel van verbondenheid dat later terugkomt in vriendschappen op school, in de buurt of in een team.

Vriendschap bij kleuters (4-6 jaar)

In de kleuterleeftijd wordt vriendschap steeds bewuster beleefd. Kinderen zoeken elkaar vaker op en kunnen zich verbonden voelen met één specifiek speelkameraadje. Het samen spelen krijgt meer diepgang, doordat ze leren afstemmen, rollen verdelen en met elkaar meedenken. Toch is die verbondenheid nog kwetsbaar. Een vriendje kan vandaag belangrijk zijn, maar morgen alweer worden ingewisseld voor een ander. Dat gebeurt vaak zonder boosheid of uitleg, en meestal ook zonder blijvende gevolgen.

Ruzies komen regelmatig voor, maar duren zelden lang. Een botsing over wie de leider mag zijn of welk spel gespeeld wordt, kan even veel emoties oproepen, maar wordt net zo snel weer vergeten. Die wisselingen horen bij deze leeftijd. Kinderen oefenen met sociale rollen, ontdekken hoe het is om invloed te hebben of juist toe te geven.

Vriendschap bij jonge schoolkinderen (6–8 jaar)

Rond deze leeftijd gaan kinderen vriendschappen op een andere manier waarderen. Ze worden zich bewuster van wat het betekent om een vriend te zijn en hechten meer waarde aan vertrouwen. Een vriend(in) wordt iemand met wie je iets deelt, die je begrijpt en die er is op momenten dat het nodig is. De relatie krijgt meer diepgang, en kinderen vinden het belangrijk om erbij te horen.

In deze fase zie je ook verschillen tussen kinderen. Meisjes vormen vaker een hechte band in een klein groepje van twee of drie, terwijl jongens zich meestal prettig voelen in een grotere groep. Spel blijft een belangrijk middel om die banden te versterken. Kinderen spreken af, bedenken samen nieuwe activiteiten en zoeken elkaar actief op. Tegelijkertijd kunnen onzekerheid en twijfels over vriendschappen toenemen. Gevoelens als jaloezie of buiten gesloten worden komen voor, maar gaan vaak samen met een groeiend vermogen om rekening te houden met de ander.

Vriendschap bij basisschoolkinderen (8–11 jaar)

Naarmate kinderen ouder worden, krijgt vriendschap steeds meer betekenis. Ze zoeken niet alleen gezelschap, maar ook emotionele steun. Een vriend of vriendin is iemand bij wie je jezelf kunt zijn, die luistert als iets lastig is en die begrijpt wat je voelt. In deze fase groeit het besef dat vriendschap wederzijds is, en dat eerlijkheid en trouw daarbij horen.

Kinderen kiezen hun vrienden steeds bewuster. Ze voelen zich aangetrokken tot leeftijdsgenoten die dezelfde interesses hebben of met wie het contact vanzelf gaat. Het vertrouwen in een vriend kan belangrijker worden dan dat in een volwassene, en daarmee verandert ook de rol van ouders. U kijkt soms van een afstand mee, terwijl uw kind zelfstandiger leert omgaan met conflicten, teleurstellingen en verschillen. Vriendschappen in deze jaren zijn vaak hecht en kunnen jarenlang meegaan, maar zijn tegelijkertijd ook gevoelig voor verandering. Die wisselingen horen erbij en bieden ruimte om te ontdekken wie je bent in contact met een ander.es oproepen, maar wordt net zo snel weer vergeten.

Wat kunt u als ouder doen om de sociale ontwikkeling van uw kind te stimuleren?

Als ouder kunt u op verschillende manieren bijdragen aan de sociale groei van uw kind. Niet door alles over te nemen, maar door een omgeving te creëren waarin uw kind kan oefenen, ontdekken en groeien. We geven u graag een aantal tips:

• Deel ervaringen uit uw eigen leven

  Door te vertellen over uw eigen vriendschappen laat u zien dat sociale ontwikkeling een proces is dat nooit ophoudt. Vertel bijvoorbeeld hoe u zelf als kind vriendschappen bent aangegaan, wat u belangrijk vindt in een vriend en wat voor u helpt om conflicten op te lossen. Zulke verhalen maken het onderwerp tastbaar voor uw kind.

• Creëer oefensituaties in het dagelijks leven

  Een middag naar de speeltuin of het zwembad biedt vaak natuurlijke kansen voor ontmoeting. Observeer van een afstand hoe uw kind contact maakt, en praat er later rustig over. Was er iemand met wie het klikte, of juist niet? Ook samen kijken naar een serie waarin vriendschappen een rol spelen, zoals SpangaS, kan helpen om herkenbare situaties bespreekbaar te maken.

• Stimuleer deelname aan clubjes of groepsactiviteiten

  Een knutselgroep, dansles of timmerclub is meer dan een leuke bezigheid. Het biedt structuur, gezamenlijke interesses en een veilige plek om nieuwe kinderen te leren kennen. Zonder druk, maar wel met de mogelijkheid om relaties op te bouwen.

• Overweeg samen een teamsport

  In een team leren kinderen rekening houden met elkaar, afspraken maken en samenwerken. Niet ieder kind voelt zich daar meteen op zijn gemak, maar met de juiste sport kan het veel plezier en zelfvertrouwen opleveren.

• Geef ruimte en vertrouwen

  Niet elk contact hoeft uit te groeien tot een hechte vriendschap. Soms klikt het gewoon niet, en dat mag. Uw kind leert gaandeweg wat bij hem of haar past. Door duidelijk te maken dat sociale ontwikkeling niet om perfectie draait, maar om groeien in eigen tempo, stelt u gerust en geeft u vertrouwen.

Laat uw kind spelenderwijs opgroeien bij Klein & Co

Bij Klein & Co mag elk kind zichzelf zijn. Met ons Avonturenplan stimuleren we kinderen om al spelend te leren, te voelen, te ontdekken en te groeien. We bieden betekenisvolle activiteiten die passen bij de leeftijd en ontwikkeling van ieder kind, met volop ruimte voor fantasie, nieuwsgierigheid en samenspel. Zo leren kinderen op een natuurlijke manier de wereld én elkaar kennen. Vriendschappen ontstaan, zelfvertrouwen groeit. Bent u benieuwd hoe dat er in de praktijk uitziet? We laten het u graag zien tijdens een rondleiding of kennismaking bij een van onze kinderdagverblijven in de Staatsliedenbuurt, De Pijp, Oud-Zuid of de Rivierenbuurt. Neem gerust contact met ons op.

Vraag een rondleiding aan Ontdek ons Avonturenplan